Đi dọc các tuyến quốc lộ, gần như huyện nào cũng có xưởng cán tôn: tôn sóng vuông 5 sóng, 9 sóng, 11 sóng, tôn sóng tròn, tôn la phông, xà gồ C, Z. Máy cán tạo hình từ cuộn tôn phẳng, và ở đầu ra luôn có một bộ dao cắt tấm theo chiều dài khách đặt. Bộ dao này quyết định mép tấm có đẹp, sóng có giữ nguyên hình hay không.

Cắt trước hay cắt sau

Nhiều máy cán tôn sóng dùng cách cắt sau, nên bài này tập trung vào dao biên dạng.

Dao biên dạng sóng

Dao cắt sau gồm dao trên chạy xuống và khuôn dưới có hình đúng theo mặt cắt sóng tôn. Tôn nằm trên khuôn dưới, dao trên cắt theo từng sóng như một cặp kéo. Một xưởng dao Trung Quốc làm dao cắt tôn sóng dạng biên dạng sóng, dạng răng cưa và dao tròn sóng theo bản vẽ, cho máy cán tôn sóng, máy cán ngói, máy xà gồ C, Z và máy làm tấm panel.

Theo một hãng máy cán tôn Mỹ, thông số dao cắt là riêng cho từng biên dạng. Dao căn đúng cho biên dạng này có thể lệch hẳn khi đổi sang biên dạng khác. Hãng khuyên khoảng hở giữa khuôn và cạnh đứng của tấm chỉ khoảng 1/32 inch (khoảng 0,8 mm), khuôn ra đặt lùi ra ngoài khuôn vào một chút để tấm đã cắt không bị vướng.

Lỗi mép cắt và nguyên nhân

Dao máy xà gồ C, Z

Máy xà gồ cắt sau bằng khuôn có lòng theo hình chữ C hoặc Z. Khi đổi cỡ xà gồ, nhiều máy phải thay bộ khuôn hoặc chỉnh khuôn. Xà gồ dày hơn tôn lợp nhiều, nên dao cần dai để không mẻ góc. Cụm đột lỗ trên máy xà gồ dùng chày cối riêng. Xem bài dao chấn và cối chấn cho khâu chấn gấp sau đó.

Chọn thép và độ cứng

Xưởng dao Trung Quốc nói trên làm dao máy cán tôn từ H13, LD, D2, Cr12MoV, 6CrW2Si, 9CrSi và thép gió, tôi đạt khoảng 58–63 HRC.

• Tôn lợp mỏng, tôn màu: Cr12MoV, D2, giữ mép sắc để không bong sơn.
• Xà gồ dày, tôn mạ kẽm dày: 6CrW2Si hoặc LD để không mẻ.
• Dao biên dạng phức tạp: chọn thép ít biến dạng khi tôi để giữ đúng hình.

DTS làm dao máy cán tôn, dao cắt tôn sóng và dao cắt xà gồ theo bản vẽ hoặc theo khuôn mẫu. Với dao cắt tôn phẳng, xem bài dao cắt tôn 1 mặt, 2 mặt, 4 cạnh.

Bảo dưỡng

1. Vệ sinh và tra dầu dao trên, khuôn dưới ít nhất mỗi ngày. Một hãng máy cán khuyên tra dầu khoảng mỗi 30 lần cắt hoặc khi bề mặt khô.
2. Cắt thử một tấm ngắn mỗi khi đổi biên dạng, kiểm tra hai mép cắt.
3. Đổi biên dạng thì căn lại dao, không dùng chung căn chỉnh.
4. Mài dao khi mép bắt đầu có bavia. Gửi mài cả dao và khuôn để khớp lại.
5. Luôn để che chắn dao khi máy chạy; chỉ tháo khi đã ngắt điện.

Liên hệ DTS

Khách ở TP HCM, Bình Dương, Đồng Nai được đo dao tận nơi miễn phí. Các xưởng cán tôn ở Gia Lai, Thanh Hóa, Lâm Đồng hay An Giang có thể gửi ảnh dao, khuôn, biên dạng tôn và độ dày qua Zalo để được báo giá.