Một chiếc thùng carton được gấp và dán đẹp hay không phụ thuộc rất nhiều vào các rãnh xẻ ở bốn góc nắp. Rãnh sạch, thẳng thì nắp gập khít. Rãnh xơ, rách thì thùng vừa xấu vừa yếu. Con dao tạo ra những rãnh đó là dao chạp, hay dao xẻ rãnh, tiếng Anh gọi là slotter knife, tiếng Trung là 开槽刀.

Dao chạp trên và dao chạp dưới làm việc cùng nhau

Trên máy in chạp (flexo folder gluer) hay máy chạp rời, cụm chạp gồm một dao trên gắn trên trục quay và cặp dao dưới đóng vai trò khuôn đỡ. Khi tấm carton đi qua, dao trên ăn xuống giữa hai dao dưới. Hai cạnh của dao trên trượt sát mặt trong của dao dưới và cắt đứt tấm giấy theo kiểu cắt kéo, để lại một rãnh có bề rộng bằng bề dày dao trên.

Vì cắt kiểu kéo, khe hở giữa dao trên và dao dưới quyết định rãnh có sạch hay không. Hở quá thì giấy bị xé thay vì bị cắt. Sát quá thì hai dao cà vào nhau, mòn nhanh và nóng.

Các kiểu dao chạp hay gặp

• Dao cung (arc knife): dao trên dạng một đoạn cung tròn, phổ biến ở máy đời cũ.
• Dao cong răng cưa: mép dao có răng, cắt ngọt hơn với giấy dày nhiều lớp sóng.
• Dao có mũi và không mũi: mũi nhọn ở đầu dao giúp đâm thủng giấy gọn ở đầu rãnh.
• Theo hình răng: răng sóng, răng nhọn, răng hình thang. Mỗi hãng máy, mỗi loại giấy sẽ hợp với một kiểu răng.

Dao chạp gần như không có kích thước chuẩn chung. Mỗi nhà sản xuất máy có bản vẽ riêng về bề dày, đường kính, vị trí lỗ bắt, góc cung. Vì vậy dao chạp hầu như luôn được đặt theo mẫu.

Răng cưa hay lưỡi trơn?

Với giấy carton làm từ bột giấy nguyên sinh, dao lưỡi trơn cắt khá tốt. Nhưng giấy carton ở Việt Nam hiện dùng tỉ lệ giấy tái chế rất cao. Sợi giấy tái chế ngắn, yếu và lẫn tạp chất.

Một bằng sáng chế về dao xẻ rãnh của Mỹ mô tả đúng vấn đề này: dao thông thường không cắt đứt gọn sợi tái chế mà "níu" và kéo sợi ra, làm rãnh xơ, méo. Lưỡi có răng xuyên qua giấy tốt hơn nên được dùng phổ biến. Tài liệu này còn chỉ ra một cải tiến: đặt răng hai bên dao lệch pha nhau, đỉnh răng bên này đối diện chân răng bên kia, để có nhiều điểm xuyên giấy hơn dọc rãnh và cắt sạch hơn.

Nhược điểm của dao răng cưa là khi răng đã mòn tròn, khả năng cắt giảm nhanh. Vì vậy dao răng cưa cần vật liệu chống mòn tốt và nên thay đúng chu kỳ.

Dấu hiệu dao chạp cần thay

• Rãnh xơ mép, có sợi giấy treo ở đáy rãnh.
• Tai thùng bị rách hoặc bị kéo lệch.
• Phoi giấy vụn không rơi sạch, kẹt ở cụm chạp.
• Có bavia ở mép dao. Theo kinh nghiệm của các nhà sản xuất dao, khi mép dao mòn và bắt đầu có bavia, vết nứt rất dễ hình thành từ đó. Chất lượng dao giảm dần theo độ mòn của mép, nên đừng chờ đến khi dao mẻ mới thay.

Cân chỉnh đi cùng với thay dao

Thay dao chạp mới mà không cân chỉnh lại thường chỉ cải thiện được vài ngày. Bệ dao chạp và bệ cán lằn cần được chỉnh đồng bộ với nhau để giữ độ chính xác của rãnh và tránh dao chạp bị mòn lệch. Khi lắp dao mới, nên kiểm tra lại khe hở giữa dao trên và dao dưới trên cả hai phía.

Ở DTS, dao chạp carton được làm theo mẫu dao cũ hoặc bản vẽ của hãng máy, bằng SKD11 hoặc DC53 tùy mức độ mài mòn của giấy. Anh chị cũng có thể tham khảo thêm dao răng cưa carton và dao cắt tờ máy sóng cho các công đoạn trước đó.

Đặt dao chạp theo mẫu

Khách ở TP HCM, Bình Dương, Đồng Nai được đo dao tận nơi miễn phí. Các xưởng thùng carton ở Hải Phòng, Bắc Giang, Quảng Ngãi hay Tây Ninh chỉ cần gửi một con dao mẫu hoặc ảnh chụp kèm thước đo qua Zalo, DTS sẽ hướng dẫn đo đủ thông số và báo giá. Không giới hạn số lượng đặt, đặt một bộ cũng làm.