Nhiều xưởng xả băng thay dao xả băng mới mà mép băng vẫn bavia, vẫn lệch khổ. Lúc kiểm tra kỹ mới thấy vấn đề không nằm ở dao mà ở những vòng thép nhỏ lắp giữa các dao: vòng đệm. Trên máy xả băng, vòng đệm quyết định khổ băng và khe hở cắt. Dao tốt mà vòng đệm sai thì dao cũng cắt không đẹp.

Vòng đệm làm nhiệm vụ gì

Trên mỗi trục dao, dao tròn và vòng đệm được lắp xen kẽ rồi siết chặt bằng đai ốc. Chiều dày các vòng đệm giữa hai dao quyết định khổ băng. Phía trục đối diện cũng có dao và vòng đệm, sắp sao cho mỗi dao trên khớp với một dao dưới. Hiệu số giữa chồng vòng đệm trên và dưới tạo ra khe hở cắt ngang giữa hai mép dao.

Cùng với vòng đệm thép, máy xả băng còn dùng vòng cao su đẩy băng (vòng thép bọc cao su) lắp sát dao để ép băng và đẩy băng ra khỏi khe dao.

Khe hở dao nhỏ tới mức nào

Một bằng sáng chế Mỹ về cách lắp bộ dao xả băng gợi ý khe hở ngang khoảng 10% chiều dày vật liệu với thép cứng và khoảng 5% với vật liệu mềm. Với tôn 0,5 mm, 5% là 0,025 mm. Với lá nhôm, lá đồng mỏng hơn, khe hở chỉ còn vài micromet.

Khi khe hở chỉ là vài chục micromet, sai số vài micromet của mỗi vòng đệm đã đủ làm khe hở thay đổi đáng kể. Xem bài khe hở dao xả băng để biết thêm triệu chứng khi khe quá rộng hoặc quá hẹp.

Sai số cộng dồn trên trục

Mỗi vòng đệm đều có dung sai riêng. Trên một trục có hàng chục vòng đệm, sai số cộng dồn dọc theo trục. Bằng sáng chế nói trên mô tả trường hợp xấu: vòng đệm trục trên đều hơi dày, vòng đệm trục dưới đều hơi mỏng. Càng xa đai ốc, sai số càng lớn, tới một lúc khe hở mất hẳn, hai dao chạm nhau, mẻ dao. Máy càng nhiều đường xả, rủi ro càng cao.

Trước đây nhiều xưởng sửa bằng cách chêm miếng nhựa mỏng tại chỗ. Cách này chữa được tạm thời nhưng miếng chêm bị ép, bị mòn, khe hở lại đổi.

Ghép bộ vòng đệm để bù sai số

Bằng sáng chế đó đề xuất cách ghép bộ mà không cần vòng đệm chính xác hơn:

1. Đo chiều dày thực của từng vòng đệm.
2. Chia dải dung sai thành nhiều nhóm nhỏ, đánh số và đánh dấu màu từng vòng theo nhóm.
3. Chọn vòng đệm cho trục trên và trục dưới sao cho tổng số nhóm hai bên bằng nhau, để sai số hai trục triệt tiêu nhau.
4. Sắp xếp để sai số tăng đều dọc trục, không dồn về một đầu.

Ở xưởng, cách đơn giản hơn là giữ vòng đệm theo bộ: mỗi bộ trục trên và trục dưới đi cùng nhau, không lấy lẫn vòng của bộ này sang bộ khác.

Vòng đệm tốt cần gì

• Dung sai chiều dày nhỏ. Một xưởng dao Trung Quốc công bố vòng đệm dày 0,8–150 mm, dung sai chiều dày 0,003 mm. Một hãng dao châu Âu công bố vòng đệm dày 0,1–100 mm, dung sai tới ±0,0005 mm.
• Hai mặt song song, phẳng. Mặt vòng đệm được mài, mài nghiền rồi đánh bóng. Vòng đệm lệch mặt làm dao nghiêng, đảo mặt.
• Cứng để không lún. Vòng đệm làm bằng thép công cụ tôi cứng hoặc thép không gỉ; xưởng Trung Quốc nói trên ghi độ cứng trên 45 HRC. Vòng mềm bị đai ốc ép lún dần, chiều dày giảm.
• Lỗ khớp trục. Lỗ rộng làm vòng đệm lắc, không đồng tâm với dao.

DTS cung cấp vòng đệm dao xả băng và ống cách dao theo bộ, đi cùng dao tròn xả băng cho máy xả băng tôn, máy chia cuộn thép silic, inox, nhôm.

Khi nào cần thay vòng đệm

• Mặt vòng có vết xước, vết lõm, gỉ hoặc dính phoi kim loại.
• Đo lại thấy chiều dày lệch khỏi số ghi.
• Đã thay dao mới mà mép băng vẫn bavia, khổ vẫn lệch.
• Vòng bị rơi, va đập, có ba via ở mép lỗ.

Bảo quản bộ vòng đệm

1. Lau sạch dầu, phoi trước khi lắp; một hạt phoi kẹt giữa hai mặt đã làm sai khe hở.
2. Để vòng đệm trong hộp chia ngăn theo chiều dày, không đổ chung vào thùng.
3. Bôi dầu chống gỉ khi cất lâu.
4. Kiểm tra vòng đệm mỗi lần thay hoặc mài dao xả băng.

Liên hệ DTS

Khách ở TP HCM, Bình Dương, Đồng Nai được đo dao và vòng đệm tận nơi miễn phí. Các xưởng xả băng, nhà máy tôn thép ở Bắc Ninh, Hưng Yên, Thái Nguyên hay Tây Ninh có thể gửi bản vẽ trục dao, đường kính lỗ và danh sách khổ băng qua Zalo để DTS tư vấn bộ vòng đệm.