Khách gửi dao nghiền đi mài thường hỏi: sao bên mài lại cân từng con dao, ghi số gram lên từng con? Câu trả lời nằm ở chỗ các con dao này không đứng yên. Chúng quay cùng rotor hàng trăm tới hàng nghìn vòng mỗi phút, và một chênh lệch nhỏ về trọng lượng biến thành lực rung lớn.

Những máy cần cân dao theo bộ

• Máy nghiền nhựa: dao động trên rotor, thường 3 đến 9 dao.
• Máy bào gỗ, máy bào 4 mặt: 2 đến 12 dao trên mỗi đầu bào, quay tới khoảng 6000–12000 vòng/phút.
• Máy băm dăm gỗ dạng đĩa, dạng trống.
• Máy cắt bay dạng quay trên dây chuyền cán thép.
• Máy băm cỏ, máy cắt hạt nhựa có dao trên trống quay.

Lực mất cân bằng tăng nhanh theo tốc độ

Lực ly tâm do khối lượng lệch được tính theo công thức:

F = m × r × ω², với m là khối lượng lệch, r là bán kính, ω là tốc độ góc (rad/s).

Lực tăng theo bình phương tốc độ. Gấp đôi tốc độ quay thì lực mất cân bằng tăng gấp bốn. Hai ví dụ tính nhanh:

Một hãng dụng cụ gỗ Canada cũng đưa ra con số tương tự: ở 6000 vòng/phút, chỉ 1 gram mất cân bằng đã tạo lực tương đương tải hơn 20 pound (khoảng 9 kg). Lực này đổi hướng liên tục theo vòng quay, nên gây rung chứ không chỉ đè một phía.

Mất cân bằng gây ra gì

• Rung máy, ồn, bulông bắt dao dễ lỏng.
• Bạc đạn, trục mòn nhanh, có thể nóng và hỏng.
• Bề mặt gỗ bào có vết xoáy, vết sóng. Xem bài dao bào gỗ.
• Dao mòn không đều: một dao làm nhiều việc hơn các dao khác.
• Nứt mỏi ở chân lỗ bulông với dao quay tốc độ cao như dao cắt bay.

Cân và ghép bộ dao đúng cách

1. Mài cả bộ cùng lúc, cùng lượng mài, cùng góc. Một hãng máy nghiền Đức yêu cầu dao rotor phải được mài về cùng trọng lượng để tránh mất cân bằng.
2. Cân từng dao bằng cân chính xác. Với dao bào, nên dùng cân đọc tới 0,1 g.
3. Nếu chênh lệch vượt mức cho phép, mài bớt mặt sau hoặc phần không làm việc của dao nặng hơn, không mài vào lưỡi.
4. Với rotor có các dao đối xứng, xếp các dao có trọng lượng gần nhau ở vị trí đối diện.
5. Ghi trọng lượng lên từng dao hoặc vào sổ, lần mài sau dễ ghép bộ.
6. Siết bulông bằng cờ lê lực theo mô-men của nhà sản xuất máy, không siết theo cảm giác.

Đừng thay lẻ một con dao

Khi một dao bị mẻ, nhiều xưởng chỉ thay riêng dao đó bằng dao mới. Dao mới nặng hơn và cao hơn các dao đã mài nhiều lần, nên vừa làm mất cân bằng, vừa làm sai khe hở với dao tĩnh. Cách đúng là thay cả bộ, hoặc mài dao mới xuống bằng kích thước và trọng lượng các dao còn lại.

Theo một nhà sản xuất dao Đài Loan, bộ dao rotor máy nghiền được ghép theo cả trọng lượng và độ dày; dao bào, dao cắt bay được mài cặp và cân bằng động trước khi giao. DTS cung cấp dao máy nghiền nhựa, dao bào gỗ, dao máy băm gỗ theo bộ đã cân. Dịch vụ mài dao công nghiệp của DTS cân lại từng con sau khi mài.

Dấu hiệu trục dao đang mất cân bằng

• Máy rung mạnh hơn bình thường ngay sau khi thay hoặc mài dao.
• Gối đỡ trục nóng hơn bình thường.
• Tiếng ồn có nhịp đều theo vòng quay.
• Bulông dao hay bị lỏng.

Gặp các dấu hiệu này, dừng máy, kiểm tra trọng lượng và cách lắp dao trước khi chạy tiếp. Đọc thêm bài dao máy nghiền nhựa về khe hở dao động và dao tĩnh.

Liên hệ DTS

Khách ở TP HCM, Bình Dương, Đồng Nai được đo dao tận nơi miễn phí. Các xưởng ở Hải Phòng, Thanh Hóa, Gia Lai hay Cà Mau có thể gửi dao qua xe khách hoặc chuyển phát để mài và cân lại theo bộ.