Dao cắt ngang có mặt trên rất nhiều loại máy: máy cắt tờ giấy, máy làm túi nilon, máy cắt màng, máy cắt cao su tấm, máy cắt lốp và máy cắt phôi. Cấu tạo thường gồm một dao động (dao trên, dao quay hoặc dao bay) và một dao tĩnh (dao đế). Khi một trong hai dao mòn nhanh, mép cắt bắt đầu có bavia, tờ cắt dính nhau, và máy phải dừng thay dao thường xuyên hơn.

Mòn là chuyện không tránh được. Nhưng nếu dao chỉ chạy được bằng một nửa thời gian so với bình thường thì cần tìm đúng nguyên nhân thay vì chỉ thay dao mới.

1. Khe hở giữa dao động và dao tĩnh không đúng

Đây là nguyên nhân phổ biến nhất. Khe hở quá rộng khiến vật liệu bị bẻ và xé thay vì được cắt, mép cắt có bavia và lưỡi phải chịu lực uốn lớn. Khe hở quá hẹp làm hai lưỡi cọ vào nhau, sinh nhiệt và mòn rất nhanh, có khi mẻ cả hai dao. Khe hở chuẩn phụ thuộc độ dày và độ cứng vật liệu, với màng và giấy mỏng thường chỉ vài phần trăm milimét. Nên kiểm tra khe hở bằng thước lá ở cả hai đầu và giữa dao mỗi lần thay dao.

2. Dao lắp lệch, không song song

Nếu dao động và dao tĩnh không song song trên toàn chiều dài, một đầu dao sẽ cắt chặt còn đầu kia hở. Dấu hiệu dễ thấy là dao mòn không đều: một đoạn mòn nhiều, một đoạn gần như còn mới. Nguyên nhân có thể do bulông siết không đều, mặt tựa dao có bụi bẩn hoặc gối đỡ trục đã rơ. Cần vệ sinh mặt tựa, siết bulông theo thứ tự từ giữa ra hai đầu và kiểm tra độ rơ của trục dao.

3. Vật liệu cắt có tính mài mòn cao

Màng nhựa pha bột đá (CaCO3), giấy tái chế nhiều tạp chất, vật liệu có sợi thủy tinh hoặc cao su có độn than đen đều mài lưỡi dao rất mạnh. Với các vật liệu này, dao SKD11 thông thường có thể chỉ chạy được vài ca. Giải pháp là chuyển sang dao dát lưỡi HSS hoặc dao thẳng carbide, chi phí ban đầu cao hơn nhưng tính trên mỗi tấn sản phẩm lại rẻ hơn đáng kể.

4. Chọn sai loại thép dao

Không có loại thép nào tốt nhất cho mọi việc. Thép quá cứng nhưng thiếu dẻo sẽ mẻ khi máy rung hoặc gặp vật cứng lẫn trong vật liệu. Thép dẻo nhưng độ cứng thấp thì nhanh cùn. Máy cắt có va đập mạnh như máy cắt phôi thép cần thép chịu va đập, còn máy cắt giấy tốc độ cao cần thép chịu mòn. Khi đặt dao, nên mô tả rõ vật liệu và kiểu máy để nhà cung cấp chọn đúng mác thép.

5. Nhiệt luyện kém

Hai con dao cùng mác thép nhưng nhiệt luyện khác nhau có thể cho tuổi thọ chênh nhau rất nhiều. Dao tôi không đủ nhiệt hoặc ram không đủ lần sẽ có độ cứng không đều trên chiều dài, chỗ mềm mòn trước. Dao còn ứng suất dư lớn dễ cong vênh sau vài lần mài. Đây là lỗi khó thấy bằng mắt, chỉ phát hiện khi đo độ cứng nhiều điểm hoặc khi dao mòn bất thường.

Các dòng dao cắt ngang do DTS cung cấp đều được kiểm tra độ cứng tại nhiều điểm dọc thân dao trước khi giao, nhằm hạn chế tình trạng dao mòn không đều do nhiệt luyện.

6. Mài lại sai góc hoặc mài quá muộn

Nhiều xưởng chờ dao cùn hẳn, thậm chí mẻ, mới đem mài. Lúc đó phải mài bỏ rất nhiều thép để lấy lại lưỡi, dao nhanh hết tuổi. Mài sai góc so với thiết kế ban đầu cũng làm lưỡi yếu hoặc cắt nặng hơn. Mài bằng đá thô, tốc độ cao không có dung dịch làm mát còn có thể làm cháy lưỡi, giảm độ cứng bề mặt. Nên mài khi dao mới bắt đầu có dấu hiệu cắt kém và giữ đúng góc gốc.

7. Keo, mực hoặc nhựa bám lưỡi

Khi cắt băng keo, decal, màng ghép hay túi in, keo và mực dễ bám lên lưỡi. Lớp bám này làm tăng ma sát, sinh nhiệt và khiến vật liệu bị kéo chứ không cắt đứt. Nên vệ sinh lưỡi định kỳ bằng dung môi phù hợp, và cân nhắc dao phủ chống dính cho các vật liệu nhiều keo.

Khắc phục theo thứ tự nào?

Khi dao mòn nhanh, nên kiểm tra theo thứ tự từ dễ đến khó: khe hở dao, độ song song và độ rơ trục, tình trạng vệ sinh, sau đó mới xét đến vật liệu dao và nhiệt luyện. Cách này giúp tránh đổi sang dao đắt tiền trong khi lỗi nằm ở khâu lắp đặt.

Xưởng ở Đồng Nai, Tây Ninh, Hưng Yên, Vĩnh Phúc hay Quảng Nam đều có thể gửi ảnh mép cắt và ảnh lưỡi dao đã mòn qua Zalo để DTS xem giúp. Khi cần, DTS cung cấp dao thẳng máy cắt tờ, dao cắt ngang máy làm túi, dao cắt giấy bằng SKD11, HSS dát lưỡi và carbide, kèm dịch vụ mài lại dao thẳng.