Hầu như cuộn hàng nào trong nhà máy cũng được quấn quanh một ống lõi giấy: cuộn băng keo, cuộn màng PE, cây vải, cuộn giấy vệ sinh, cho đến cuộn thép lá nặng vài tấn. Vì nằm bên trong nên ống giấy ít khi được để ý, nhưng chỉ cần lõi bị móp, sai đường kính trong hay đầu ống xơ là cả khâu quấn và xả cuộn gặp rắc rối. Bài viết này tổng hợp những gì cần biết về ống lõi giấy: cấu tạo, cách sản xuất, ứng dụng trong từng ngành, bảng kích thước phổ biến và các thông số nên chốt trước khi đặt hàng.

1. Ống lõi giấy là gì?

Ống lõi giấy (còn gọi là ống giấy, lõi giấy, lõi ống giấy, ống giấy carton, tiếng Anh là paper core hoặc paper tube) là ống hình trụ rỗng làm từ nhiều lớp giấy kraft hoặc giấy carton cuộn, dán với nhau bằng keo. Ống được dùng làm lõi để quấn các vật liệu dạng cuộn, hoặc dùng làm bao bì dạng trụ tròn. Trong cách gọi thông thường, "lõi giấy" thiên về loại dùng để quấn cuộn, còn "ống giấy" hay "lon giấy" thiên về bao bì đựng hàng, tuy vậy trên thị trường hai tên này vẫn dùng lẫn cho nhau.

So với lõi nhựa hoặc lõi kim loại, ống lõi giấy nhẹ hơn nhiều, giá thành thấp, dễ tái chế và sản xuất được đúng kích thước khách cần. Điểm yếu của nó là sợ ẩm, và khả năng chịu tải phụ thuộc rất lớn vào chất lượng giấy, loại keo và độ dày thành ống.

2. Cấu tạo và hai kiểu quấn ống giấy

Ống giấy được tạo ra bằng cách quấn các băng giấy đã phủ keo quanh một trục thép (mandrel). Hiện có hai công nghệ chính:

• Ống giấy quấn xoắn (spiral wound): các băng giấy đi vào trục theo một góc nghiêng, đường nối chạy xoắn ốc dọc thân ống. Máy chạy liên tục, ống ra thành cây dài rồi cắt theo chiều dài tùy ý. Đây là kiểu phổ biến nhất, dùng cho ống giấy băng keo, ống cuốn màng PE, lõi giấy vệ sinh, ống giấy bao bì.
• Ống giấy quấn dọc, quấn song song (convolute / parallel wound): tấm giấy cắt sẵn được đưa vào vuông góc với trục và cuộn chồng nhiều lớp. Chiều dài ống bị giới hạn bởi khổ tấm giấy, nhưng thành ống đặc và chắc, hợp với lõi quấn tải trọng cao và ống giấy cỡ lớn có thành dày.

Với ống quấn xoắn, góc quấn và bản rộng của băng giấy ảnh hưởng trực tiếp đến độ cứng uốn. Lõi dài cần ít võng, chẳng hạn lõi quấn màng khổ rộng hay ống giấy cuộn vải, thường được quấn bằng băng giấy bản rộng ở góc nhỏ để thớ giấy nằm gần dọc trục hơn.

Ngoài phần thân, nhiều dòng ống còn được gia cố thêm: bề mặt đã xử lý (phủ chống ẩm, làm trơn nhẵn) cho màng mỏng và giấy bạc; ống bịt đầu sắt hai đầu cho lõi chịu tải cao, giúp đầu ống không bị tòe khi kẹp trục.

3. Quy trình sản xuất ống lõi giấy

1. Xẻ giấy cuộn: cuộn giấy kraft hoặc carton khổ lớn được xẻ thành các băng hẹp đúng bản rộng. Mép băng giấy cần sạch, không xơ để các lớp dán khít nhau, vì vậy các xưởng thường dùng dao tròn xẻ giấy trên máy chia cuộn.
2. Phủ keo và quấn ống: băng giấy chạy qua máng keo (thường là keo gốc nước) rồi quấn lên trục thép thành ống liên tục.
3. Cắt cây ống: ống ra khỏi máy được cắt thành từng cây dài bằng dao cắt chạy theo tốc độ ống.
4. Sấy: cây ống được sấy hoặc để khô tự nhiên cho keo đóng rắn, kích thước ổn định.
5. Cắt lại theo chiều dài yêu cầu: cây ống được đưa lên máy cắt ống giấy, dùng dao tròn cắt thành từng đoạn ngắn như ống băng keo, lõi màng PE, ống cuộn chỉ.
6. Hoàn thiện: vát mép, xẻ rãnh khóa trục, bịt đầu, in logo và đóng gói.

Khâu cắt ống quyết định đầu ống đẹp hay xấu

Đầu ống là chỗ khách hàng nhìn thấy đầu tiên, cũng là chỗ tiếp xúc trực tiếp với trục quấn và đầu kẹp. Khi lưỡi dao cắt ống bị mòn hoặc mẻ, đầu ống sẽ xơ, có bavia, cắt không vuông góc, các lớp giấy trong bị bong ra. Với ống thành dày, dao còn dễ nóng và làm cháy cạnh giấy.

Một xưởng sản xuất lõi giấy ở Bình Dương từng gặp đúng tình trạng này: dao nhanh mòn, mẻ lưỡi liên tục, đầu ống không đạt nên phải dừng máy thay dao nhiều lần. Sau khi chuyển sang dao cắt ống giấy của Dao Cưa Công Nghiệp DTS, chọn vật liệu và góc mài theo đúng độ dày thành ống, chất lượng đầu ống ổn định trở lại và xưởng không còn phải thay dao liên tục như trước. DTS hiện đo dao tận nơi miễn phí tại TP HCM, Bình Dương, Đồng Nai, đồng thời nhận mài lại dao tròn, dao thẳng và dao carbide cho khách trên toàn quốc.

4. Ứng dụng của ống lõi giấy trong từng ngành

Ngành băng keo

Ống giấy băng keo (ống giấy băng dính) là một trong những loại tiêu thụ nhiều nhất. Băng keo OPP, băng keo giấy, băng keo vải công nghiệp chủ yếu dùng lõi 3 inch (phi 76), băng keo văn phòng dùng lõi nhỏ hơn. Cuộn băng keo lớn sau khi tráng keo được cắt thành cuộn nhỏ ngay trên lõi giấy bằng dao cắt băng keo, nên lõi phải tròn đều và đủ cứng để không bị bóp méo khi cắt.

Màng PE, màng chít, màng bọc thực phẩm và giấy bạc

Ống giấy cuốn màng PE và ống giấy quấn màng chít có hai nhóm chính: lõi cho cuộn màng quấn tay và lõi cho cuộn màng quấn máy (thường phi 76). Ống giấy quấn màng bọc thực phẩm, màng PVC và ống giấy quấn giấy bạc cần bề mặt sạch, trơn nhẵn để không làm hằn vết lên lớp màng mỏng. Ở các nhà máy bao bì nhựa, cuộn màng BOPP, CPP, PE khổ lớn được chia thành cuộn nhỏ trên máy chia cuộn bằng dao tròn máy chia cuộn hoặc dao xẻ màng, rồi quấn lên lõi giấy phi 76 hoặc phi 152.

Dệt may, vải, da và sợi

Ngành dệt dùng rất nhiều chủng loại: ống giấy cuộn vải (ống giấy quấn vải), ống giấy cuộn da, ống giấy cuộn chỉ, ống giấy cuốn sợi, ống lõi giấy OE cho máy kéo sợi open-end, ống giấy bobbin. Ống cuộn vải thường dài, nên yêu cầu quan trọng nhất là thẳng và ít võng khi treo cây vải nặng. Vải cắt khổ trên lõi giấy thường dùng dao cắt vải dạng dao tròn hoặc dao thẳng tùy loại máy.

Giấy vệ sinh và giấy tissue

Lõi giấy vệ sinh thường được quấn ngay trên dây chuyền sản xuất giấy cuộn. Cây giấy dài (log) sau khi quấn quanh lõi được cắt thành từng cuộn bằng máy cưa log, dùng dao cắt giấy vệ sinh đường kính lớn. Lõi giấy ở đây mỏng nhưng phải đủ cứng để không bị dẹt khi cưa.

Ngành giấy, in ấn và tem nhãn

Cuộn giấy kraft, giấy in, giấy decal, giấy in nhiệt, tem nhãn đều quấn trên lõi giấy, phổ biến nhất là phi 76 và phi 152 cho cuộn công nghiệp, còn cuộn bill, cuộn nhãn nhỏ dùng lõi từ 25 đến 40mm. Các cuộn này được chia khổ bằng dao cắt giấy và dao tròn chia cuộn.

Ngành thép, tôn, inox

Ống giấy ngành thép (ống giấy cuốn tôn, cuốn tole, cuốn inox, cuốn thép lá) thuộc nhóm ống giấy cỡ đại, đường kính trong khoảng 504 đến 610mm (tương đương 20 và 24 inch), thành dày, thường có đầu bịt sắt để chịu lực nén lớn của cuộn thép. Thép cuộn được xẻ băng trên máy xẻ cuộn bằng dao xẻ cuộn thép trước khi quấn lại lên lõi.

Dây đai, dây cáp

Ống giấy cuốn dây đai nhựa PP, PET và ống giấy cuốn dây cáp cần thành dày, đầu ống chắc vì cuộn dây nặng và thường được xả bằng giá quay.

Bao bì và hàng tiêu dùng

Ống giấy còn là bao bì: lon giấy, hộp giấy trụ tròn, thùng giấy tròn, ống giấy đựng trà, ống giấy bánh kẹo, lon nho khô, ống giấy đựng linh kiện điện tử, ống đựng bản vẽ. Ống giấy cỡ lớn còn được dùng làm chân pallet giấy hoặc làm khuôn trụ.

Thanh nẹp giấy, nẹp góc

Đi cùng ống giấy trong nhiều xưởng là thanh nẹp giấy: nẹp góc chữ V, chữ L, chữ U, nẹp cạnh, nẹp nhiều lớp, nẹp giấy tổ ong. Thanh nẹp dùng bảo vệ góc pallet và cạnh hàng khi xếp chồng, một số nhà sản xuất công bố khả năng chịu lực đến khoảng 2.000kg. Thanh nẹp được cắt theo chiều dài bằng dao cắt thanh nẹp giấy.

5. Kích thước ống lõi giấy phổ biến

Ống giấy thường được gọi theo "phi", tức đường kính. Phần lớn là đường kính trong (ID), vì đây là kích thước phải khớp với trục máy, nhưng cũng có nơi gọi theo đường kính ngoài, nên khi đặt hàng cần ghi rõ. Lõi nhập khẩu hay dùng đơn vị inch: 1 inch = 25,4mm, lõi 3 inch = 76,2mm (thị trường gọi phi 76, có nơi ghi phi 75 hoặc 77 tùy cách đo và dung sai), lõi 6 inch = 152,4mm (phi 152).

Độ dày thành ống dao động từ khoảng 1mm (lon giấy, ống bao bì) đến 15 – 20mm (lõi tải trọng cao). Chiều dài cắt theo yêu cầu, từ vài milimet cho ống băng keo mỏng đến vài mét cho lõi cuộn vải, cuộn màng. Các nhà sản xuất trong nước hiện làm được dải đường kính từ khoảng phi 10 đến hơn phi 600.

Về tiêu chuẩn, ISO 13542 quy định đường kính trong và dung sai của lõi dùng cho cuộn giấy và carton trong thương mại quốc tế, còn bộ ISO 11093 quy định các phép thử lõi giấy, trong đó phần 4 hướng dẫn đo đường kính trong, đường kính ngoài, độ dày thành và chiều dài. Doanh nghiệp xuất khẩu hoặc doanh nghiệp FDI thường yêu cầu nhà cung cấp lõi đo kiểm theo các tiêu chuẩn này.

6. Thông số cần chốt khi đặt ống lõi giấy

• Đường kính trong và dung sai: phải khớp trục hoặc đầu kẹp. Lõi chật thì khó lắp, lõi rộng thì trượt khi quấn tốc độ cao.
• Độ dày thành hoặc đường kính ngoài: quyết định độ cứng và đường kính cuộn thành phẩm.
• Chiều dài và độ vuông góc đầu ống: đầu ống lệch khiến cuộn bị lệch mép khi quấn.
• Độ chịu nén và độ cứng uốn: cuộn càng nặng, lực căng quấn càng lớn thì lõi càng phải cứng. Lõi yếu sẽ bị bóp nhỏ đường kính trong, khó rút trục sau khi quấn.
• Độ tròn và độ thẳng: quan trọng với lõi dài và máy quấn tốc độ cao.
• Bề mặt: trơn nhẵn, phủ chống ẩm, màu giấy, in logo.
• Độ ẩm: lõi ngậm ẩm dễ móp và giảm lực nén. Nếu kho ẩm nên bọc màng khi lưu trữ.
• Phụ kiện: bịt đầu sắt, nút nhựa, xẻ rãnh khóa trục.

7. Ống lõi giấy và lưỡi dao công nghiệp

Nhìn lại cả chuỗi, gần như bước nào liên quan đến ống lõi giấy cũng cần đến lưỡi dao: xẻ băng giấy làm ống, cắt cây ống, cắt lại thành ống ngắn, rồi ở phía khách hàng là chia cuộn băng keo, màng, giấy, vải, tôn trên chính lõi đó. Dao bén và đúng thông số giúp đầu ống sạch, mép cuộn đẹp và máy chạy ổn định.

Dao Cưa Công Nghiệp DTS cung cấp dao tròn, dao thẳng, dao răng cưa và dao hợp kim carbide bằng các vật liệu SKD11, HSS, carbide cho xưởng ống giấy và các nhà máy băng keo, bao bì, dệt may, thép trên cả nước, từ Bình Dương, Đồng Nai, Long An đến Bắc Ninh, Hưng Yên, Hải Phòng. Nếu ở xa, anh chị có thể gửi dao mẫu hoặc ảnh chụp qua Zalo, kỹ thuật DTS sẽ hướng dẫn cách đo để báo đúng loại dao cho máy cắt ống giấy hoặc máy chia cuộn của mình.