Máy chấn tôn là thiết bị quen thuộc ở các xưởng gia công tấm, làm tủ điện, vỏ máy, máng cáp, cửa thép. Khi mua máy, câu hỏi hay gặp là nên chọn máy chấn NC hay CNC. Khi máy đã chạy, câu hỏi tiếp theo là chọn dao chấn và cối chấn thế nào cho đúng. Hai câu hỏi này liên quan nhiều hơn người ta nghĩ.

Máy chấn NC và CNC khác nhau ở đâu

Cả hai loại đều có bộ điều khiển tính toán và ra lệnh cho máy. Khác biệt nằm ở hệ điều khiển, cách điều khiển và số trục được điều khiển.

Máy CNC chỉ phát huy hết độ chính xác khi khuôn cũng chính xác. Một bộ dao chấn mòn không đều hay cối chấn ghép từ các đoạn chiều cao lệch nhau sẽ làm góc chấn sai dọc chiều dài, dù máy tốt đến đâu.

Dao chấn (khuôn trên)

• Dao thẳng: góc thường 85°, 88° hoặc 90°. Bán kính mũi khoảng 0,2 mm cho tấm mỏng cần góc sắc, 0,6 mm cho việc thông dụng, từ 1 mm trở lên cho vật liệu mềm.
• Dao cổ ngỗng: thân khoét lõm để tránh mép đã chấn, dùng chấn hộp, khay, máng.
• Dao nhọn: góc nhỏ hơn 60°, thường 30° hoặc 45°, dùng cho góc nhọn và bước đầu của gấp mép.
• Dao R: mũi tròn bán kính khoảng R3 đến R15, chấn cung tròn không để vết gãy.
• Dao chấn bậc (chữ Z): tạo hai nếp gấp ngược chiều trong một lần.

Cối chấn (khuôn dưới)

• Cối V: một V, hai V, bốn V hoặc nhiều V trên một thân. Phổ biến nhất.
• Cối gấp mép: ép phẳng mép đã chấn nhọn để tạo mép gấp kín.
• Cối chữ U: tạo rãnh U, giảm số lần chấn.
• Cối chấn bậc và cối đặc biệt cho biên dạng riêng.

Quy tắc chọn rãnh V

Bề rộng rãnh V của cối quyết định lực chấn, bán kính trong, độ đàn hồi và nguy cơ nứt. Với thép thường, chấn kiểu chấn không chạm đáy, điểm khởi đầu là V bằng khoảng 8 lần độ dày tấm.

• Inox và nhôm cần rãnh V rộng hơn thép thường cùng độ dày.
• Rãnh hẹp: lực chấn tăng, dễ nứt. Rãnh rộng: góc kém chính xác, đàn hồi nhiều.
• Bán kính trong của nếp chấn xấp xỉ 1/6 bề rộng rãnh V.

Đây là quy tắc khởi đầu, cần đối chiếu với bảng lực chấn của hãng khuôn và hãng máy.

Vật liệu dao chấn, cối chấn

Theo một bài phân tích của hãng máy ADH, 42CrMo đáp ứng tốt phần lớn việc chấn thép thường, nhưng dễ bị dính, trầy với inox 304 và biến dạng khi chấn thép cường độ cao. Khi thép tấm ngày càng bền hơn, dùng một loại khuôn cho mọi việc không còn hợp lý. Các lớp tôi bề mặt, thấm nitơ giúp kéo dài tuổi thọ khuôn, nhưng lớp cứng mỏng trên lõi mềm có thể bong khi tải quá nặng.

Các chuẩn khuôn không lắp lẫn nhau

• Chuẩn châu Âu (kiểu Promecam): khuôn chia đoạn, phổ biến trên máy CNC.
• Chuẩn Mỹ: đoạn dài hoặc chia đoạn, hợp chấn thẳng dài lặp lại.
• Chuẩn chính xác kiểu Wila, Trumpf: chiều cao mài chính xác, kẹp nhanh, hợp ô chấn tự động.

Biên dạng chuôi, cách kẹp khác nhau, nên khuôn chuẩn này không lắp sang máy chuẩn khác nếu không có bộ chuyển đổi. Khi đặt khuôn, hãy gửi ảnh chuôi dao và bàn kẹp máy.

DTS cung cấp dao chấn và cối chấn các kiểu thẳng, cổ ngỗng, nhọn, cối một V, nhiều V, theo chuẩn máy của khách. Với dao cắt tôn trên máy chém đi cùng máy chấn, xem bài dao cắt tôn 4 cạnh.

Lỗi chấn thường gặp

Bảo dưỡng khuôn chấn

1. Lau mũi dao và rãnh V trước mỗi ca.
2. Phủ dầu nhẹ lên các cạnh tiếp xúc, nhất là khi chấn inox.
3. Cất khuôn trên giá, dán nhãn theo loại và cỡ V, không chồng cối lên nhau.
4. Kiểm tra căn chỉnh và bù võng mỗi lần đổi khuôn, đặc biệt khi chấn dài trên 1 m.
5. Khi mài lại khuôn thép, đo lại chiều cao nhiều điểm và cập nhật vào bộ điều khiển.

Liên hệ DTS

Khách ở TP HCM, Bình Dương, Đồng Nai được kỹ thuật DTS đến đo khuôn tận nơi miễn phí. Các xưởng cơ khí tấm ở Bắc Ninh, Hà Nội, Đà Nẵng hay Long An có thể gửi hãng máy, ảnh chuôi khuôn, độ dày và loại tôn thường chấn qua Zalo để được tư vấn và báo giá.