Dao carbide đắt hơn dao thép nhiều lần, và phần lớn giá trị đó nằm ở mép cắt. Một lần mài sai có thể làm hỏng con dao mà không ai nhận ra: mép nhìn vẫn sáng, sắc, nhưng bên dưới đã có vết nứt nhỏ. Lắp lên máy được vài giờ, mép mẻ thành từng mảng. Bài này tổng hợp cách mài để dao carbide giữ được bền như lúc mới.

Vì sao carbide nứt khi mài

• Carbide chịu nén tốt nhưng chịu kéo kém. Ứng suất kéo do nhiệt hoặc rung khi mài dễ tạo vết nứt.
• Vùng mài nóng lên rất nhanh rồi nguội ngay, chênh lệch nhiệt tạo nứt nhiệt.
• Máy rung, đá đảo, dao kẹp không chắc làm đá đập vào mép như búa nhỏ, gây nứt do va đập.

Một xưởng dao Trung Quốc chỉ ra các nguyên nhân hay gặp: cán dao, đồ gá không đủ cứng vững, dao kẹp không chắc, trục máy mài đảo; carbide là vật liệu cứng giòn, rung của đá tạo tải va đập; nhiệt tăng giảm đột ngột ở vùng mài vượt giới hạn bền của carbide.

Chọn đá mài kim cương

Carbide phải mài bằng đá kim cương (hoặc CBN cho một số trường hợp), không mài bằng đá thường. Theo một nhà sản xuất đá mài kim cương Mỹ:

Cỡ hạt theo nhà sản xuất này: khoảng 80–120 cho mài thô lấy nhiều, 120–170 cho mài sản xuất thông thường, 170–230 mài bán tinh, 230–325 mài tinh chính xác, trên 325 cho siêu tinh. Hạt mịn cho bề mặt đẹp hơn nhưng lấy vật liệu chậm hơn.

Thêm vài lưu ý cùng nguồn:

• Carbide hạt mịn nên mài bằng hạt mịn hơn.
• Carbide ít coban giòn hơn, nhạy với lực mài: dùng hạt mịn, ăn dao có kiểm soát, máy ổn định.
• Carbide nhiều coban dai hơn nhưng làm đá bết nhanh hơn, cần sửa đá thường xuyên và tưới nguội tốt.

Xem bài hợp kim cứng YG6, YG8, YG15, YT15 để biết mác carbide của dao đang mài.

Tưới nguội đúng chỗ

Dung dịch làm mát phải được đưa thẳng vào vùng tiếp xúc giữa đá và dao, không chỉ phun lên đá đang quay. Nhà sản xuất đá mài nói trên nhấn mạnh vị trí vòi phun thường quan trọng hơn tăng lưu lượng. Dung dịch tốt vừa lấy nhiệt, vừa rửa phoi mài, giảm bết đá. Không bao giờ mài khô rồi nhúng nước, vì sốc nhiệt là cách nhanh nhất để làm nứt carbide.

Chế độ mài nhẹ

• Ăn dao từng lượt mỏng. Xưởng dao Trung Quốc nói trên gợi ý lượng ăn ngang khoảng 0,01–0,02 mm mỗi hành trình, tiến dọc khoảng 0,5–1,0 m/phút. Khi mài tay, cả ăn dọc và ăn ngang đều không được lớn.
• Khi đá bị bóng, cắt kém, đừng tăng ăn dao để bù. Tăng ăn dao trên đá bóng làm nhiệt tăng mạnh. Sửa đá thay vì ép.
• Sửa đá theo dấu hiệu: tải trục mài tăng, bề mặt xấu đi, dao nóng hơn.

Mài vát âm để mép khỏe hơn

Với dao carbide chịu va đập, có thể mài thêm một dải vát âm rất hẹp ở mép trước khi mài mặt chính. Dải vát này làm mép khỏe hơn, chịu rung và va đập tốt hơn, đồng thời phân tán nhiệt mài, giảm nứt. Cách này hợp với dao nghiền, dao cắt có va đập; với dao chia cuộn màng mỏng cần mép rất sắc thì chỉ nên vát rất nhỏ hoặc không vát.

Máy mài và đồ gá

1. Kiểm tra độ đảo trục máy mài và độ đảo đá trước khi mài dao carbide.
2. Đồ gá kẹp chắc dao trên toàn chiều dài, không để dao rung.
3. Với dao tròn, kiểm tra độ đảo sau khi kẹp lên trục gá.

Dấu hiệu dao bị mài quá nhiệt

• Mép có màu lạ, vệt cháy.
• Soi dưới kính phóng đại thấy mạng nứt nhỏ trên mặt mài.
• Dao mới mài mẻ ngay trong ca đầu.
• Với dao hàn carbide: mối hàn đổi màu, có kẽ hở. Xem bài dao thẳng hàn carbide.

DTS nhận mài dao carbide, mài dao tròn carbide và lưỡi cưa hợp kim bằng đá kim cương, có tưới nguội. DTS cung cấp dao carbide mới khi dao cũ không còn mài được.

Liên hệ DTS

Khách ở TP HCM, Bình Dương, Đồng Nai được đo dao tận nơi miễn phí. Khách ở Bắc Ninh, Đà Nẵng, Quảng Ngãi hay Vĩnh Long có thể gửi dao carbide qua chuyển phát hoặc xe khách để mài lại.