Khi dao nghiền gãy, phản xạ đầu tiên thường là trách lô thép kém hoặc nhiệt luyện hỏng. Đôi khi đúng. Nhưng nhiều trường hợp dao không có lỗi gì, chỉ là thép được chọn không hợp với điều kiện làm việc thật của máy. Một trường hợp được một xưởng dao Trung Quốc công bố minh họa rất rõ điều này.

Trường hợp: máy nghiền sợi thủy tinh

Một xưởng tái chế sợi thủy tinh dùng máy nghiền dạng thùng với bộ bốn dao. Sợi thủy tinh xốp như bông được đưa vào, ma sát làm vật liệu nóng lên khoảng 250°C và mềm ra thành khối dẻo. Công nhân tưới nước ở nhiệt độ thường vào, khối dẻo bị sốc nhiệt và vỡ ra, rồi dao nghiền tiếp thành hạt nhỏ đều. Dao gãy rất sớm sau khi lắp.

Dao trong trường hợp này phải chịu cùng lúc:

• Mô-men xoắn lớn khi khuấy trộn khối vật liệu lúc đầu.
• Nóng tới khoảng 250°C rồi bị nước làm lạnh đột ngột, lặp lại nhiều lần.
• Mài mòn của sợi thủy tinh.
• Khí có tính axit thoát ra khi sợi nóng, gây ăn mòn.

Ba loại thép, ba kết quả

Giải pháp được đề xuất: dùng H13, tôi đạt khoảng 52–56 HRC, ram trên 500°C, rồi thấm nitơ để bề mặt cứng tới khoảng 70 HRC trở lên, bù cho khả năng chống mòn thấp hơn. Xem bài tôi cao tần mép dao và thấm nitơ.

Nguyên tắc: nhiệt độ ram phải cao hơn nhiệt độ làm việc

Đây là bài học quan trọng nhất. Thép sau khi tôi được ram ở một nhiệt độ nhất định. Nếu dao làm việc nóng hơn nhiệt độ ram, thép tiếp tục bị "ram thêm" trong lúc chạy: độ cứng tụt, tổ chức thay đổi, dao mềm hoặc nứt.

• SKD11 ram thấp khoảng 150–200°C cho độ cứng cao nhất, nhưng không hợp dao làm việc nóng hơn mức đó.
• SKD11 ram cao khoảng 500–530°C thì cứng thấp hơn một chút nhưng ổn định hơn ở nhiệt độ cao.
• Thép khuôn nóng H13 được ram trên 500°C nên giữ cứng tốt ở nhiệt độ làm việc vài trăm độ.

Khi đặt dao cho máy nghiền có vật liệu nóng, máy cắt nóng hay máy có ma sát lớn, hãy cho nhà cung cấp biết nhiệt độ làm việc thực tế. Xem bài tứ hỏa trong nhiệt luyện dao.

Biện pháp tạm thời khi đã lỡ mua dao

Trong trường hợp trên, khách còn 15 bộ dao 65Mn. Xưởng dao đề xuất:

1. Ram lại ở khoảng 380°C trong 2 giờ, độ cứng giảm còn khoảng 50–52 HRC. Nhiệt độ ram lúc này đã cao hơn nhiệt độ làm việc 250°C.
2. Giảm lượng vật liệu mỗi mẻ để giảm mô-men xoắn.
3. Nâng nhiệt độ nước tưới lên ít nhất 25°C để giảm sốc nhiệt.

Các nguyên nhân khác làm dao nghiền gãy sớm

Xem thêm bài dao máy nghiền nhựa, bài độ cứng và độ dai của dao và bài thép làm dao chịu va đập. DTS cung cấp dao máy nghiền bằng SKD11, DC53, H13 thấm nitơ hoặc carbide, tư vấn mác thép theo nhiệt độ và vật liệu thực tế.

Liên hệ DTS

Khách ở TP HCM, Bình Dương, Đồng Nai được đo dao tận nơi miễn phí. Các xưởng tái chế ở Bắc Ninh, Hưng Yên, Ninh Bình hay Cần Thơ có thể gửi ảnh dao gãy, vật liệu nghiền và nhiệt độ làm việc qua Zalo để được tư vấn.