Khi vật liệu quá to, quá dai hoặc quá lẫn tạp để đưa thẳng vào máy nghiền, người ta dùng máy xé để băm thô trước. Thùng phuy nhựa, cuộn màng phế, gốc gỗ, lốp xe, rác công nghiệp, cả nguyên liệu thức ăn chăn nuôi đều có thể đi qua máy xé. Có hai dòng máy chính, một trục và hai trục, và mỗi dòng dùng một kiểu dao khác hẳn nhau.

Máy xé một trục

Máy có một rotor mang nhiều dao nhỏ. Một xi lanh thủy lực đẩy vật liệu ép vào rotor, dao trên rotor cắt vật liệu sát một dao tĩnh. Bên dưới có lưới sàng, mảnh chỉ rơi ra khi đủ nhỏ.

• Tốc độ rotor thay đổi được theo vật liệu.
• Nhờ có lưới sàng, cỡ mảnh ra đều, có thể đưa thẳng sang tạo hạt hoặc ép.
• Theo hãng máy Vecoplan, loại này hợp với nhựa cứng, nhựa mềm, màng, sợi, gỗ, vật liệu composite, giấy và rác công nghiệp. Không hợp với kim loại, vì lẫn nhiều kim loại có thể làm hỏng máy.

Dao trên rotor máy một trục thường là dao vuông nhỏ có mặt lõm, bắt bằng bulông. Khi một cạnh mòn, xoay dao để dùng cạnh khác, một con dao có thể dùng được nhiều cạnh trước khi phải mài.

Máy xé hai trục

Hai trục quay ngược chiều, chậm nhưng lực xoắn rất lớn. Mỗi trục mang một dãy dao đĩa có móc, xếp xen kẽ với dao đĩa của trục kia. Móc dao kéo vật liệu vào giữa hai trục, các đĩa vừa xé, vừa cắt, vừa kéo đứt vật liệu.

• Chạy chậm, lực lớn, ít bị kẹt với vật liệu cồng kềnh.
• Thường không có lưới sàng, cỡ mảnh ra kém đều hơn máy một trục.
• Hợp với băm thô vật liệu to, dai như lốp xe, thùng phuy, cuộn màng, pallet gỗ, trước khi đưa sang máy nghiền hoặc máy xé một trục.

Chọn vật liệu dao máy xé

Dao máy xé chịu va đập lớn hơn hầu hết các loại dao khác, nên thứ tự ưu tiên là dai trước, cứng sau.

• SKD11: chống mòn tốt, hợp với nhựa, giấy, gỗ đã làm sạch.
• DC53: dai hơn SKD11, giảm mẻ móc dao khi vật liệu lẫn tạp.
• Thép hợp kim dai, độ cứng thấp hơn, như SKD61: cho vật liệu lẫn kim loại, lốp xe có tanh thép, va đập rất mạnh.

Một nhà sản xuất dao Đài Loan liệt kê ứng dụng của dao máy xé gồm cao su, nhựa, gỗ, thức ăn chăn nuôi, thực phẩm và tái chế, và lưu ý rằng chất lượng dao quyết định cả tuổi thọ dao lẫn độ mịn của vật liệu sau xé. Vì vậy vật liệu dao nên được chọn theo đúng ngành và vật liệu cụ thể, không dùng một loại cho mọi máy.

DTS làm dao máy xé một trục và hai trục theo mẫu, gồm cả dao tĩnh. Với khâu nghiền mịn phía sau, xem dao máy nghiền nhựa, còn với máy băm giấy, carton, xem dao máy hủy giấy.

Dấu hiệu dao máy xé cần mài hoặc thay

• Năng suất giảm, phải đảo chiều trục nhiều lần mới ăn được vật liệu.
• Mảnh ra to, dài, nhiều mảnh bị kéo thành sợi.
• Móc dao đĩa mòn tròn hoặc mẻ, dao vuông đã dùng hết các cạnh.
• Dòng điện tăng, máy nóng, rung mạnh.

Dao vuông máy một trục nên mài cả bộ cùng lúc. Dao đĩa máy hai trục khi mài mặt bên cần bù vòng đệm đúng lượng để giữ khe giữa các đĩa.

Thông tin cần gửi khi đặt dao

1. Model máy, số trục, đường kính trục hoặc kích thước lỗ lục giác.
2. Kích thước dao: đường kính, bề dày, số móc với dao đĩa; cạnh, bề dày, lỗ bắt với dao vuông.
3. Vật liệu đang xé, mức độ lẫn kim loại.
4. Ảnh dao cũ, chụp cả mặt và cạnh, kèm thước.

Khách ở TP HCM, Bình Dương, Đồng Nai được đo dao tận nơi miễn phí. Các cơ sở tái chế, nhà máy thức ăn chăn nuôi ở Bắc Giang, Thái Nguyên, Quảng Ngãi hay Bà Rịa - Vũng Tàu có thể gửi thông tin qua Zalo để được báo giá.