Ngành dăm gỗ Việt Nam tiêu thụ hàng triệu tấn gỗ keo, bạch đàn mỗi năm, thêm các nhà máy viên nén gỗ, ván dăm, ván MDF. Ở đầu mỗi dây chuyền là máy băm, và dao băm quyết định dăm ra đều hay vụn. Dăm không đạt kích thước thì bị loại ở sàng, nghĩa là mất gỗ và mất tiền.

Máy băm dạng đĩa và dạng trống

Cả hai kiểu đều có thanh đe cố định. Dao trên đĩa hoặc trống đi sát mép đe và cắt gỗ như kéo. Vì vậy chất lượng dăm phụ thuộc vào cả dao lẫn đe.

Dao cùn và khe hở đe: nguyên nhân chính làm dăm xấu

Theo một hãng dao công nghiệp Đức, khi tỷ lệ dăm quá nhỏ hoặc quá lớn tăng lên, nguyên nhân thường là dao băm và dao đe đã cùn. Mài dao theo lịch là cách xử lý đầu tiên.

Một nhà cung cấp dao cho máy băm cành ở Mỹ, dẫn theo Hiệp hội Chăm sóc Cây Mỹ, liệt kê ba dấu hiệu đe đã mòn:

• Dăm có nhiều sợi dài, mảnh như que.
• Nhiều bụi gỗ.
• Dăm cục to nhỏ không đều.

Ba dấu hiệu này có thể xuất hiện ngay cả khi dao vừa thay. Nguyên nhân là khe hở giữa dao và đe đã doãng, hoặc mép đe đã tròn. Nên kiểm tra khe hở mỗi lần thay dao, xoay đe để dùng cạnh vuông mới, và thay đe sau khoảng 3–4 bộ dao.

Góc mài dao và tốc độ đĩa

Dao băm thường mài góc khoảng 30–38°, tùy gỗ tươi hay gỗ khô, gỗ mềm hay gỗ cứng. Góc nhỏ cắt ngọt hơn nhưng mép yếu hơn khi gặp mắt gỗ.

Một nghiên cứu ở Đại học Virginia Tech thử máy băm đĩa 6 dao với góc mài 30, 31, 32, 33° cho thấy thay đổi góc mài trong khoảng này ảnh hưởng tới phân bố kích thước dăm ít hơn các yếu tố khác. Giảm tốc độ đĩa lại giảm rõ lượng dăm que và bụi. Bài học: trước khi đổi góc mài, hãy kiểm tra độ sắc dao, khe hở đe và tốc độ máy theo thông số nhà sản xuất.

Chọn thép làm dao băm

Dao băm vừa cần chống mòn vì gỗ có cát, vừa phải dai vì thỉnh thoảng gặp đá, đinh, mắt gỗ cứng. Dao quá cứng sẽ mẻ từng mảng.

• 6CrW2Si: thép dụng cụ chịu va đập, phổ biến cho dao băm gỗ ở Trung Quốc và Việt Nam.
• A8 và SKD11 cải tiến (giảm cacbon để tăng độ dai): cân bằng giữa chống mòn và chống mẻ.
• SKD11 tiêu chuẩn: cho gỗ sạch, đã bóc vỏ, ít va đập.

Độ cứng dao băm thường khoảng 56–59 HRC, thấp hơn dao cắt giấy để giữ độ dai. Xem bài thép làm dao chịu va đập 6CrW2Si, A8, H13 và bài độ cứng và độ dai của dao.

DTS cung cấp dao máy băm gỗ và thanh đe máy băm theo mẫu, đúng lỗ bắt, rãnh và mặt tựa của từng hãng máy.

Lịch bảo trì gợi ý

1. Bóc vỏ, rửa hoặc lắc bớt đất cát trước khi băm nếu có thể.
2. Đặt nam châm hoặc máy dò kim loại trên băng tải vào.
3. Theo dõi tỷ lệ dăm đạt chuẩn sau sàng; khi tỷ lệ giảm, mài dao.
4. Mài và lắp dao theo bộ, cân trọng lượng để đĩa hoặc trống không rung.
5. Kiểm tra khe hở đe mỗi lần thay dao; xoay đe, rồi thay đe sau vài bộ dao.
6. Kiểm tra vết nứt chân lỗ bulông mỗi lần tháo dao; dao nứt phải loại bỏ.

Dịch vụ mài dao công nghiệp của DTS nhận mài dao băm gỗ gửi bằng xe khách hoặc chuyển phát.

Liên hệ DTS

Khách ở TP HCM, Bình Dương, Đồng Nai được đo dao tận nơi miễn phí. Các nhà máy dăm gỗ, viên nén ở Quảng Ngãi, Huế, Quảng Ninh hay Đắk Lắk có thể gửi ảnh dao, thanh đe, model máy băm và kích thước qua Zalo để được báo giá.