Một xưởng làm cửa gỗ có thể có hàng chục mẫu nẹp, len, chỉ khác nhau. Mỗi mẫu cần một bộ dao riêng. Dao đúng biên dạng thì thanh gỗ ra đều, lắp khít; dao sai một chút thì góc nẹp hở, phải chà sửa từng thanh. Bài này nói về dao định hình gỗ dùng trên máy bào bốn mặt và máy tupi.

Dao định hình dùng cho những gì

• Len chân tường, nẹp khung cửa, nẹp kính.
• Chỉ trang trí, phào, tay vịn cầu thang.
• Mộng âm dương ván sàn, mộng ghép ngón.
• Viền cánh tủ, cánh cửa kiểu cổ điển.

Thép gió hay carbide

Trên một diễn đàn kỹ thuật gỗ Mỹ, chủ xưởng làm phào cho biết với đơn hàng tùy chỉnh khoảng 300 m trở xuống, họ dùng thép gió M2; thép cứng hơn bền hơn nhưng dễ mẻ khi gặp mắt gỗ cũ.

Dao thép gió lưng răng là kiểu phổ biến trên máy bào bốn mặt: mặt lưng có răng khớp với răng trên đầu dao để dao không trượt ra khi quay. Một hãng dao châu Âu làm loại lưng răng bước 1,6 mm, góc 60°, dày 8 mm.

Vì sao biên dạng trên dao khác biên dạng trên gỗ

Dao quay quanh trục và nghiêng theo góc cắt, nên biên dạng mài trên dao phải được "kéo dài" theo chiều sâu so với biên dạng trên thanh gỗ. Cùng diễn đàn trên hướng dẫn: khi không có mẫu gỗ, vẽ biên dạng trên máy tính rồi kéo dài để bù bán kính dao. Vì vậy, khi đặt dao, đừng chỉ gửi bản vẽ thanh gỗ mà cần gửi cả:

• Model máy và đường kính đầu dao, góc cắt của đầu dao.
• Mẫu gỗ thật hoặc bản vẽ biên dạng có kích thước.
• Loại gỗ chạy nhiều nhất.

Một xưởng dao Trung Quốc làm dao định hình carbide cho biết họ phóng to biên dạng dao 200 lần để so với bản vẽ trước khi giao.

Theo DTS, phần lớn lỗi biên dạng lệch đến từ việc chỉ gửi bản vẽ thanh gỗ mà thiếu thông số đầu dao. Xem thêm bài dao định hình gia công theo bản vẽ.

Góc cắt cho gỗ cứng

Đầu dao hai góc thường gặp 12/20 hoặc 15/22 độ. Góc nhỏ hơn dùng cho gỗ rất cứng, gỗ khó, cắt theo kiểu nạo nhiều hơn nên ít bứt thớ.

Cân bằng cặp dao

• Cân hai phôi dao trước và sau khi mài biên dạng; hai dao phải nặng gần bằng nhau.
• Với đầu dao không đồng tâm, thường chỉ một dao làm việc cắt tinh, dao kia chủ yếu để cân bằng và đặt lùi hơn một chút.
• Khe trống trên đầu dao phải lắp thanh đệm. Xem bài cân trọng lượng bộ dao.

Mài lại dao định hình

1. Chỉ mài mặt trước, không mài mặt biên dạng, để biên dạng không đổi.
2. Mài cả cặp dao cùng lượng để giữ cân bằng.
3. Dao thép gió mài bằng đá mềm, tưới nguội nhiều, ăn từng lượt nhẹ.
4. Dao carbide mài bằng đá kim cương. Xem bài mài dao carbide không nứt.

Lỗi hay gặp

• Biên dạng lệch so với mẫu: chưa bù bán kính đầu dao, lắp dao sai độ thò.
• Mặt gỗ gợn sóng: hai dao thò không đều, đầu dao đảo.
• Mẻ dao ở chỗ biên dạng sâu, mảnh: gặp mắt gỗ, nên dùng thép dai hơn ở mẫu này.
• Thanh gỗ cháy ở đáy biên dạng: dao cùn, tiến quá chậm.

Liên hệ DTS

Khách ở TP HCM, Bình Dương, Đồng Nai được đo dao tận nơi miễn phí. Các xưởng cửa gỗ, nội thất ở Nghệ An, Phú Thọ, Huế hay Lâm Đồng có thể gửi mẫu nẹp, ảnh đầu dao và model máy qua Zalo để được tư vấn.