Máy cắt tôn thủy lực, hay máy chém tôn, là thiết bị gần như xưởng cơ khí tấm nào cũng có. Dao của máy là hai thanh thép dài, một gắn trên dầm dao động, một gắn cố định trên bàn. Dao tốt, chỉnh đúng thì vết cắt thẳng, ít bavia, tấm không bị cong vênh. Dao cùn hoặc khe hở sai thì mép tấm xấu, máy tốn lực và dao nhanh hỏng.

Các kiểu dao cắt tôn

• Dao một mặt cắt: chỉ một cạnh dùng để cắt. Hay gặp ở máy cũ hoặc dao có biên dạng đặc biệt.
• Dao hai mặt cắt: hai cạnh đối xứng, dùng hết cạnh này thì lật sang cạnh kia.
• Dao bốn cạnh cắt: tiết diện chữ nhật, cả bốn cạnh dài đều là mép cắt. Đây là loại phổ biến nhất trên máy cắt tôn thủy lực hiện nay.
• Dao chữ V: dùng cho một số máy chuyên dụng.

Dao cắt tôn thường dài từ hơn 2 m đến hơn 4 m, chia thành một hoặc vài đoạn ghép. Một số kích thước hay gặp: 3200 × 65 × 18 mm, 3200 × 74 × 24 mm, 3260 × 75 × 22 mm, 4100 × 74 × 24 mm. Dao chia đoạn dễ mài hơn vì không cần máy mài quá dài.

Khe hở dao: quy tắc theo độ dày tấm

Khe hở là khoảng cách giữa dao trên và dao dưới khi cắt. Theo tài liệu vận hành máy cắt thủy lực của MachineMFG, với thép cacbon thấp thông thường, khe hở nên khoảng 8% độ dày tấm. Ví dụ tấm 3 mm thì khe hở khoảng 0,24 mm.

• Thép cacbon trung bình, cacbon cao, thép ít dẻo: cần khe hở lớn hơn thép cacbon thấp cùng độ dày.
• Vật liệu mềm, dẻo: khe hở nhỏ hơn một chút.
• Vật liệu giòn: khe hở lớn hơn một chút.

Để kiểm tra độ đều của khe hở dọc chiều dài dao, tài liệu này gợi ý dùng thước lá: lá 0,05 mm phải luồn qua được dọc lưỡi, còn lá 0,1 mm thì không. Khe hở không đều là nguyên nhân hay gặp khiến một đầu tấm cắt đẹp, đầu kia có bavia.

Khi nào lật dao, khi nào mài

Với dao bốn cạnh, khi một cạnh mòn, xoay hoặc lật dao để dùng cạnh khác. Chỉ khi cả bốn cạnh đều mòn mới cần mài. Nên đánh dấu cạnh đã dùng để không lật nhầm.

Dấu hiệu cạnh cắt đã mòn: bavia trên mép tấm tăng, tấm bị uốn cong nhẹ ở mép cắt, máy cắt nặng hơn. MachineMFG khuyến nghị mài khi bán kính bo ở mép cắt vượt khoảng 0,25 mm. Mỗi lần mài thường lấy đi khoảng 0,5 mm mỗi mặt, và tổng lượng mài cho phép của một con dao chỉ vài milimét. Vì vậy đừng để dao quá cùn mới mài, mỗi lần mài sâu là mất bớt tuổi thọ dao.

Sau mỗi lần lật dao, mài dao hoặc thay dao, phải kiểm tra lại khe hở.

Chọn vật liệu dao cắt tôn

Ngoài ra còn các mác thép châu Âu như K110 (tương đương D2), K340, K105, phù hợp khi khách đã quen dùng dao nhập khẩu từ châu Âu.

DTS cung cấp dao cắt tôn theo kích thước từng model máy, bằng SKD11, DC53, SKD61 hoặc thép gió tùy vật liệu cắt. Với dây chuyền xả băng, xem nhóm dao xả băng thép. Khi dao cùn, có thể gửi về DTS qua dịch vụ mài dao công nghiệp.

Vài lưu ý khi cắt

• Không cắt tấm dày hơn công suất máy, kể cả chỉ vài lần. Dao rất dễ mẻ cạnh.
• Dải cắt quá hẹp, dưới khoảng 3 lần độ dày tấm, có nguy cơ làm hỏng dao.
• Giữ mặt dao và bàn máy sạch phoi, sạch vảy cán để dao tì đều.

Đặt dao cắt tôn

Anh chị gửi hãng máy, model, kích thước dao (dài, rộng, dày, số lỗ, khoảng cách lỗ) và loại tôn thường cắt. Khách ở TP HCM, Bình Dương, Đồng Nai được đo dao tận nơi miễn phí. Các xưởng cơ khí ở Bắc Ninh, Hưng Yên, Quảng Nam hay Tây Ninh có thể gửi ảnh dao kèm thông số qua Zalo để được báo giá.