Một lõi biến áp phân phối được xếp từ hàng nghìn lá tôn silic định hướng. Mỗi lá được cắt từ băng tôn trên dây chuyền cắt lá, hai đầu vát 45°. Lá nào cũng có hai mép cắt, nên chất lượng mép do dao quyết định ảnh hưởng trực tiếp tới tổn hao của cả lõi.

Từ cuộn tôn tới lá lõi

1. Cuộn tôn silic định hướng được xả băng thành các khổ theo bản vẽ lõi; xem bài dao tròn xả băng thép.
2. Băng tôn đi vào dây chuyền cắt lá, được cắt thành từng lá trụ và lá gông, đầu vát 45°, có khi cắt chữ V và đột lỗ.
3. Các lá được xếp thành lõi, thường xếp so le nhiều bậc.

Một nghiên cứu về cắt tôn silic định hướng trên máy cắt lá chuyên dùng làm với các độ dày 0,23; 0,27 và 0,30 mm.

Các kiểu cắt

• Cắt vát 45°: dao xoay 45° sang trái hoặc phải so với cắt vuông.
• Cắt chữ V: cắt khấc chữ V ở mép lá trụ giữa.
• Máy cắt bốn dao hình chữ X: một hồ sơ sáng chế Mỹ mô tả bốn dao xếp hình chữ X, mỗi dao có truyền động riêng; chạy hai, ba hoặc bốn dao cùng lúc để cắt vát, cắt chữ V hoặc vừa vát vừa V. Mỗi lớp lõi gồm năm lá: gông dưới, gông trên, hai trụ biên và trụ giữa.

Vì sao mép cắt quan trọng

• Cắt cơ khí gây hư hại tinh thể và biến dạng ở mép, làm giảm tính chất từ và tăng tổn hao không tải của lõi biến áp.
• Ba via ở mép làm các lá tôn chạm nhau qua lớp cách điện, tạo đường dòng điện xoáy giữa các lá và làm lõi xếp không khít.
• Laser không phải lúc nào cũng tốt hơn: một thử nghiệm trên tôn silic không định hướng cho thấy mẫu cắt laser có tổn hao cao nhất, mẫu cắt tia nước thấp nhất, và ủ khử ứng suất giúp phục hồi tính chất từ.
• Một nghiên cứu ở Anh trên tôn làm động cơ cho thấy tính cả ảnh hưởng của mép cắt, tổn hao sắt tăng hơn 15%; với cắt laser, tăng khoảng 30–50% tùy thông số laser.

Ba via tăng theo số nhát cắt

Nghiên cứu ở Thổ Nhĩ Kỳ lập mô hình độ dài ba via theo hai biến: độ dày tôn và số nhát cắt, với độ khớp rất cao. Nói cách khác, dao càng cắt nhiều nhát kể từ lần mài trước thì ba via càng lớn, và tôn càng dày ba via càng khác. Vì vậy nên quản lý dao cắt lá theo số nhát cắt:

1. Ghi số nhát cắt của mỗi bộ dao.
2. Đo ba via mẫu lá theo chu kỳ, ghi theo số nhát cắt.
3. Đặt mốc mài dao trước khi ba via vượt giới hạn nhà máy quy định.
4. Mài dao theo bộ, giữ đúng góc và khe hở ban đầu. Xem bài khi nào nên mài lại dao.

Lưu ý khác

• Tôn mỏng 0,23–0,30 mm cần khe hở dao rất nhỏ và đều theo chiều dài dao; xem bài dao cắt tôn 1 mặt, 2 mặt, 4 cạnh.
• Giữ dao sạch bụi tôn, lau dầu chống gỉ khi dừng máy; xem bài bảo quản dao dự phòng không gỉ.
• Không để mép dao mẻ: một vết mẻ sẽ lặp lại trên mọi lá cắt sau đó.

DTS lưu ý: giới hạn ba via, kiểu dao và khe hở phải theo bản vẽ và tiêu chuẩn của từng nhà máy biến áp. DTS cung cấp dao cắt tôn, dao cắt ngang tôn cuộn, dao tròn xả băng theo bản vẽ và nhận mài dao; với dao cắt lá lõi biến áp, anh chị gửi bản vẽ dao và model máy để được tư vấn.

Liên hệ DTS

Khách ở TP HCM, Bình Dương, Đồng Nai được đo dao tận nơi miễn phí. Các nhà máy biến áp ở Ninh Bình, Quảng Ninh, Gia Lai hay Đồng Tháp có thể gửi bản vẽ dao, độ dày tôn và model máy cắt lá qua Zalo để được tư vấn.