Trong ắc quy kín khí (VRLA), giữa hai bản cực âm và dương luôn có một lớp tấm cách điện màu trắng, xốp, mềm như bông. Đó là tấm cách AGM (Absorbent Glass Mat, hay glass fiber separator), làm từ sản phẩm không dệt chứa khoảng 99% sợi thủy tinh siêu mịn. Tấm cách này vừa ngăn hai bản cực chạm nhau, vừa hút và giữ toàn bộ dung dịch axit bằng mao dẫn, nhờ vậy ắc quy không bị tràn axit khi lắp nghiêng. Ắc quy xe máy, ắc quy UPS, ắc quy ô tô start-stop đều dùng loại tấm cách này.

Nguyên liệu AGM thường được nhập về nhà máy ở dạng cuộn, đã xẻ sẵn theo bề rộng của bản cực. Trước khi lắp vào bình, mỗi cuộn phải được cắt thành từng tấm. Lưỡi dao làm công việc này chịu một loại vật liệu rất "khó chiều", và chọn sai dao là chuyện thường gặp ở các xưởng mới đưa máy bọc tấm cực vào vận hành.

Thông số cuộn tấm cách AGM thường gặp

Dưới đây là bốn quy cách thực tế của một nhà máy sản xuất ắc quy, Tấm cách điện làm từ sản phẩm không dệt từ sợi thủy tinh, dạng cuộn, NVLSX bình ắc quy – Glass fiber separator:

Bề rộng từ 47 đến 62mm là cỡ phổ biến của ắc quy xe máy và ắc quy kín khí cỡ nhỏ. Cần lưu ý độ dày của AGM luôn được nhà sản xuất đo dưới một áp lực nhất định (thường là 10 kPa), vì đây là vật liệu nén được. Khi lắp vào bình, tấm cách bị ép mỏng đi đáng kể để tạo lực ép lên bản cực. Chính đặc tính "xốp và nén được" này làm cho việc cắt AGM khác hẳn cắt giấy hay cắt màng nhựa.

Từ cuộn AGM đến tấm cách trong bình ắc quy

Ở phần lớn nhà máy, cuộn AGM được lắp trực tiếp lên máy bọc tấm cực (wrapping machine, tiếng Trung là 包板机). Máy kéo băng AGM ra, cắt đứt theo chiều dài đã cài đặt, rồi gấp tấm cách thành hình chữ U ôm lấy bản cực. Sau đó các bản cực đã bọc được xếp chồng thành cụm cực.

Theo thông số công bố của một hãng thiết bị châu Âu, máy bọc AGM chạy từ khoảng 80 đến 280 tấm mỗi phút tùy model. Nghĩa là lưỡi dao cắt ngang trên máy có thể thực hiện hàng chục nghìn nhát cắt chỉ trong một ca. Một số nhà máy lớn còn nhập cuộn AGM khổ rộng rồi tự xẻ ra các khổ 47, 52, 62mm trên máy chia cuộn, khi đó cần thêm bộ dao tròn chia cuộn.

Vì sao sợi thủy tinh "ăn" dao nhanh như vậy?

Thủy tinh mài mòn mép dao

Mỗi sợi thủy tinh trong AGM chỉ mảnh vài micromet, nhưng bản chất vẫn là thủy tinh, cứng hơn nhiều so với giấy, vải hay nhựa. Hàng triệu sợi cùng cọ vào mép lưỡi sau mỗi nhát cắt giống như một tờ giấy nhám siêu mịn. Dao thép thường bị cùn mép rất nhanh, có khi chỉ sau vài ngày chạy liên tục.

Vật liệu xốp dễ bị ép bẹp thay vì cắt đứt

Khi mép dao bắt đầu cùn, lưỡi không còn cắt gọn mà đè bẹp lớp sợi trước khi đứt. Mép tấm cách bị dập, mỏng hơn phần còn lại, làm giảm lực ép lên bản cực ở vùng mép. Trong ắc quy kín khí, lực ép đều trên toàn bộ bề mặt là yếu tố quan trọng cho tuổi thọ.

Mép xơ, sợi tưa

Tấm AGM có độ bền kéo thấp. Dao cùn sẽ kéo giật sợi thay vì cắt đứt, khiến mép tấm bị tưa, có búi sợi lòi ra. Mép xơ làm máy gấp chữ U không chuẩn, tấm cách lệch khỏi bản cực và có nguy cơ hở mép, dễ gây chạm chập giữa hai bản cực.

Bụi sợi thủy tinh

Mỗi nhát cắt đều sinh ra một ít bụi sợi. Dao càng cùn, bụi càng nhiều. Bụi sợi thủy tinh gây ngứa da, kích ứng mắt và đường hô hấp cho công nhân đứng máy, đồng thời bám vào cảm biến và cơ cấu kéo băng của máy bọc.

Các loại dao dùng để cắt tấm cách AGM

Tùy cấu tạo máy, nhà máy ắc quy thường cần một hoặc nhiều loại dao sau:

• Dao thẳng cắt ngang (dao trên – dao dưới): cắt theo nguyên lý kéo cắt, lắp trên máy bọc tấm cực. Đây là loại dao mòn nhanh nhất vì làm việc liên tục.
• Dao tròn cắt ngang (rotary cutter): dùng trên một số máy bọc tốc độ cao, lưỡi quay đồng bộ với băng AGM.
• Dao tròn chia cuộn AGM: dùng khi nhà máy tự xẻ cuộn khổ rộng thành các khổ nhỏ.
• Dao răng hoặc dao đục lỗ: ở một số dòng máy, băng AGM được cắt răng hoặc đục để dễ gấp.

Khi đặt dao cắt tấm cách AGM ắc quy tại Dao Cưa Công Nghiệp DTS, anh chị nên gửi kèm: bản vẽ hoặc lưỡi mẫu, model máy bọc, quy cách cuộn AGM đang chạy (bề rộng, độ dày), tốc độ máy và thời gian sử dụng của bộ dao hiện tại. Có thông tin thời gian sử dụng thì mới so sánh được hiệu quả khi đổi vật liệu dao.

Chọn vật liệu dao cắt sợi thủy tinh

Hợp kim cứng (carbide): lựa chọn nên ưu tiên

Với vật liệu mài mòn như sợi thủy tinh, dao carbide gần như là lựa chọn mặc định ở các nhà máy chạy liên tục. Độ cứng của hợp kim cứng cao hơn nhiều so với thép dao, nên giữ mép sắc lâu hơn nhiều lần. Các hãng dao châu Âu cũng khuyến nghị carbide mài bóng gương cho việc cắt thảm sợi thủy tinh, vì mép càng nhẵn thì đường cắt càng gọn và ít sinh bụi. Nhược điểm là giá cao hơn, giòn hơn, và phải mài lại bằng đá kim cương.

Thép gió HSS

Dao HSS là phương án trung gian, dai, ít mẻ, giá vừa phải. Phù hợp với máy bọc chạy tốc độ thấp hoặc xưởng chạy một ca, chấp nhận thay dao thường xuyên hơn.

Thép SKD11

Dao SKD11 cắt AGM được, nhưng tuổi thọ ngắn. Nhiều xưởng dùng SKD11 cho giai đoạn chạy thử máy, sau đó chuyển sang carbide khi đã ổn định quy cách cuộn và thông số máy.

Những điều chỉnh nhỏ giúp dao bền hơn

• Khe hở dao trên – dao dưới: khe quá rộng làm sợi bị kéo xé, khe quá hẹp làm hai lưỡi cọ nhau và mẻ mép. Cần chỉnh lại mỗi lần thay dao.
• Lực kẹp băng AGM: băng phải được giữ chắc ở hai phía đường cắt, nếu không vật liệu xốp sẽ bị kéo theo lưỡi.
• Hút bụi tại điểm cắt: vừa bảo vệ công nhân, vừa tránh bụi sợi tích tụ trên lưỡi làm tăng ma sát.
• Theo dõi dấu hiệu dao cùn: mép tấm bị dập, tưa sợi, chiều dài tấm cắt không đều, bụi tăng rõ rệt.
• Thay cả cặp dao: với dao kéo cắt, nên thay hoặc mài đồng thời cả dao trên và dao dưới.

DTS nhận mài dao carbide, dao tròn và dao thẳng trên toàn quốc, gửi qua Viettel Post, J&T hoặc xe Phương Trang. Với dao cắt AGM, anh chị nên lau sạch bụi sợi và bọc kín lưỡi trước khi gửi.

Các loại dao khác trong nhà máy ắc quy

• Dao cắt tấm lắc trên máy cắt bản cực, chia khối tấm lưới chì thành từng tấm.
• Dao chia cuộn màng ngăn PE cho dòng ắc quy nước dùng túi bao PE.
• Dao xẻ dải chì trên dây chuyền cán liên tục.
• Dao cắt màng co, dao cắt thùng carton ở khu đóng gói thành phẩm.
• Với nhà máy pin lithium: dao tròn carbide chia cuộn điện cực.

Đặt dao cắt tấm cách AGM tại DTS

Với hơn 10 năm trong nghề dao công nghiệp, DTS cung cấp dao cắt tấm cách AGM theo mẫu hoặc theo bản vẽ, đủ vật liệu carbide, HSS và SKD11. Chúng tôi phục vụ các nhà máy ắc quy và nhà máy linh kiện ở Bắc Ninh, Vĩnh Phúc, Hà Nội, Đà Nẵng, Tây Ninh, TP HCM và các tỉnh khác. Không ép số lượng tối thiểu, đặt một cặp dao thay thế cũng được.

Tại TP HCM, Bình Dương và Đồng Nai, kỹ thuật DTS đến tận xưởng đo dao miễn phí. Ở các tỉnh khác, anh chị gửi lưỡi mẫu hoặc ảnh chụp kèm thông số qua Zalo hay email, đội ngũ DTS sẽ hướng dẫn cách đo và tư vấn vật liệu phù hợp với máy bọc tấm cực đang dùng.