Trong xưởng đồ gỗ, gần như tấm gỗ nào cũng đi qua dao bào ít nhất hai lần: máy bào thẩm để lấy mặt chuẩn, máy bào cuốn để ra đúng độ dày. Các nhà máy lớn thì dùng máy bào 4 mặt, mỗi lần chạy bào cả bốn mặt thanh gỗ. Dao bào tốt hay kém thể hiện ngay trên bề mặt: mặt gỗ phẳng mịn, hoặc gợn sóng, xơ, phải chà nhám mất nhiều công.

Dao bào dùng ở những máy nào

• Máy bào thẩm: tạo mặt phẳng chuẩn và cạnh vuông.
• Máy bào cuốn (bào một mặt, bào hai mặt): đưa tấm gỗ về đúng độ dày.
• Máy bào 4 mặt, máy bào soi: bào và tạo biên dạng thanh gỗ trong một lần chạy.
• Máy bào siêu mỏng: lớp bào chỉ vài phần mười milimét, cho bề mặt hoàn thiện.

Kích thước dao bào phổ biến cho máy bào nhỏ là 254 × 32 × 3,2 mm. Máy lớn dùng dao dài hơn và có lỗ định vị, rãnh, hoặc lưng răng cưa để kẹp chắc. DTS nhận làm dao bào gỗ theo kích thước máy, kể cả chiều dài và lỗ không tiêu chuẩn.

Thép gió dát lưỡi hay carbide

Dao bào thép gió dát lưỡi

Lưỡi thép gió được hàn dát lên thân thép cacbon dai. Phần lưỡi cứng, sắc; phần thân chịu va đập khi gặp mắt gỗ. Dao dễ mài lại và giá hợp lý. Đây cũng là một dạng dao dát lưỡi, cùng nguyên lý với dao xén giấy và dao cắt tôn dát lưỡi.

Dao bào gắn carbide

Carbide được hàn lên mép cắt, độ cứng khoảng 88–91 HRA, tuổi thọ dài hơn thép gió nhiều lần. Theo một chuyên gia gỗ viết trên tạp chí ngành đồ gỗ Mỹ FDMC, carbide không mài được sắc như thép gió vì mép quá mảnh sẽ mẻ ngay. Bù lại, độ sắc của carbide giữ ổn định trong nhiều ngày, nhiều tuần. Thép gió vừa mài cho mặt gỗ đẹp hơn, nhưng thường bị chạy quá thời điểm cần mài, nên cuối cùng mặt gỗ có khi lại kém hơn carbide.

Một cẩm nang gia công gỗ của Đức khuyên dùng thép gió cho gỗ mềm, carbide cho gỗ cứng, cho xưởng chạy lẫn gỗ mềm và gỗ cứng, và cho gỗ ghép có đường keo. Đường keo trong ván ghép là thứ làm mòn mép dao thép gió rất nhanh. Xem bài chọn chất liệu dao theo vật liệu cắt.

Mặt gỗ bị sóng: tìm con dao nhô cao

Đầu bào thường có 2 đến 4 dao. Nếu một dao nhô ra xa hơn các dao khác chỉ vài phần trăm milimét, nó sẽ làm gần như toàn bộ việc cắt. Mặt gỗ khi đó mang vết sóng của một dao, thưa và sâu hơn hẳn.

Cách kiểm tra được tạp chí FDMC giới thiệu: đo khoảng cách giữa hai gợn sóng trên mặt gỗ rồi so với giá trị tính:

Khoảng cách vết dao (mm) = tốc độ đẩy (m/phút) × 1000 ÷ (số dao × số vòng quay đầu bào mỗi phút)

Ví dụ, đẩy 6 m/phút, đầu bào 4 dao quay 6000 vòng/phút thì vết dao cách nhau khoảng 0,25 mm. Nếu đo được khoảng 1 mm, tức gấp bốn lần, thì chỉ một dao đang cắt. Cần chỉnh lại độ nhô hoặc mài cả bộ cho bằng nhau.

Nguyên nhân khác làm mặt gỗ sóng

• Đầu bào mất cân bằng: một dao nặng hơn làm trục rung và để lại vết xoáy.
• Bạc đạn trục bào mòn.
• Bàn máy mòn lõm ở giữa, thanh gỗ hẹp bị nhấp nhô khi chạy.

Xơ gỗ, mặt gỗ bị bứt

• Dao cùn: thay vì cắt, dao giật thớ gỗ lên. Đây là nguyên nhân hay gặp nhất.
• Góc cắt lớn với gỗ thớ xoắn, gỗ có mắt: nên dùng góc cắt nhỏ hơn cho gỗ dễ bứt thớ như sồi, MDF.
• Lớp bào quá dày ở lần bào tinh. Lần bào hoàn thiện chỉ nên lấy khoảng 0,5–0,8 mm.
• Gỗ còn ẩm cao.

Lắp và mài dao bào

1. Mài và thay dao theo bộ, cân trọng lượng từng con để đầu bào cân bằng.
2. Chỉnh độ nhô các dao bằng nhau bằng đồng hồ so hoặc dưỡng chỉnh dao.
3. Với máy bào 4 mặt tốc độ cao, mài nhẹ đều các dao ngay trên máy. Vết mài trên mép không nên rộng quá khoảng 0,5–0,8 mm, rộng hơn sẽ làm đổi góc cắt.
4. Mài khi mặt gỗ bắt đầu xơ, đừng chờ dao cùn hẳn mới mài.

Dịch vụ mài dao công nghiệp của DTS nhận mài dao bào thép gió và dao bào carbide gửi từ các tỉnh.

Liên hệ DTS

Khách ở TP HCM, Bình Dương, Đồng Nai được đo dao tận nơi miễn phí. Các xưởng gỗ ở Gia Lai, Phú Thọ, Nghệ An hay Tây Ninh có thể gửi ảnh dao, model máy bào và kích thước qua Zalo để được tư vấn chất liệu và báo giá.