Biến áp lõi hợp kim vô định hình có tổn hao không tải thấp hơn nhiều so với lõi tôn silic, nên ngày càng hay gặp trong lưới điện. Vật liệu làm lõi là một loại băng kim loại rất mỏng, rất cứng. Chia cuộn loại băng này là một trong những việc khó nhất với dao xả băng.

Băng vô định hình là gì

Hợp kim vô định hình được làm nguội cực nhanh từ thể lỏng nên nguyên tử không kịp xếp thành mạng tinh thể. Theo bảng thông số của một nhà sản xuất băng vô định hình Mỹ cho loại băng gốc sắt dùng làm lõi biến áp:

Một nghiên cứu ở một trường đại học Mỹ đo hai loại băng gốc sắt dày 30–38 µm cho độ cứng khoảng 910–1.045 HV và độ bền kéo 1.640–2.000 MPa. Để so sánh, thép gió đã tôi chỉ khoảng 750–850 HV.

Vì sao khó cắt

• Cứng: một hồ sơ sáng chế Mỹ cho biết băng có độ cứng trên HRC 62; khi dập, khuôn chỉ còn tuổi thọ bằng khoảng 1/100 tới 1/1.000 so với bình thường.
• Giòn: cũng theo hồ sơ này, một số hợp kim gốc sắt đã giòn khi dày hơn khoảng 25 µm; sau khi ủ, băng còn kém dẻo hơn. Vết nứt nhỏ ở mép trở thành điểm tập trung ứng suất, về sau lan thành nứt mép.
• Sợ nhiệt:  lưu ý băng vô định hình dễ có vùng ảnh hưởng nhiệt, và rung cơ khí khi cắt gây xé rách rất nhỏ ở mép.
• Băng đúc sẵn khổ: mép băng đúc thường có ba via, lỗ rỗ, làm giảm hệ số xếp lõi.

Những cách đã được thử

Yêu cầu với dao khi chia cuộn băng siêu mỏng

• Dao phải cứng hơn băng nhiều: thường phải dùng carbide.
• Khe hở giữa dao trên và dao dưới phải rất nhỏ so với độ dày băng khoảng 25 µm; độ đảo dao và trục phải nhỏ tương ứng. Xem bài dao tròn kêu, rung, nảy khi chạy.
• Mép dao sắc, mài mịn, không mẻ; mép mẻ sẽ để lại vết nứt trên băng.
• Hạn chế rung: cụm dao cứng vững, tốc độ ổn định.
• Kiểm tra mép băng dưới kính hiển vi sau mỗi lần thay dao.

Băng niken, tôn silic mỏng

Băng niken dùng trong pin và tôn silic mỏng dùng trong động cơ, biến áp cũng cần khe hở nhỏ, dao sắc và độ đảo thấp, nhưng dễ cắt hơn băng vô định hình nhiều. Xem bài dao tròn xả băng thép, bài vòng đệm dao xả băng và bài sai số cộng dồn khi lắp nhiều dao tròn.

DTS lưu ý: với băng vô định hình, nên chạy thử trên một đoạn ngắn, soi mép dưới kính hiển vi và theo dõi tuổi thọ dao trước khi chạy cả cuộn. Với các việc xả băng kim loại thông thường, DTS cung cấp dao tròn xả băng, dao tròn carbide, vòng đệm và nhận mài dao tròn.

Liên hệ DTS

Khách ở TP HCM, Bình Dương, Đồng Nai được đo dao tận nơi miễn phí. Các nhà máy ở Phú Thọ, Nghệ An, Huế hay An Giang có thể gửi loại băng, độ dày, khổ cần chia và ảnh cụm dao qua Zalo để được tư vấn.