Hai con dao trông giống hệt nhau trên bàn có thể khác nhau rất xa khi lên máy. Khác biệt nằm ở những thứ mắt thường không thấy: thành phần thép, cấu trúc bên trong sau nhiệt luyện, độ cứng ở mép, độ phẳng vài phần trăm milimét. Các nhà sản xuất dao nghiêm túc kiểm tra những thứ này bằng một bộ thiết bị riêng. Biết chúng giúp anh chị đặt đúng câu hỏi khi chọn nhà cung cấp.

1. Máy phân tích quang phổ: thép có đúng mác không

Máy quang phổ đốt một điểm nhỏ trên mẫu thép và phân tích ánh sáng phát ra để đo hàm lượng cacbon, crom, molypden, vanadi, vonfram. Đây là cách xác nhận phôi thép đúng là SKD11 hay chỉ là Cr12 rẻ hơn, đúng là thép gió M2 hay một mác thấp hơn. Nhiều nhà sản xuất kiểm tra quang phổ từng lô phôi trước khi đưa vào gia công.

2. Kính hiển vi kim tương: bên trong thép ra sao

Mẫu thép được cắt, mài, đánh bóng, ăn mòn rồi soi dưới kính hiển vi. Kim tương cho thấy kích thước hạt thép, sự phân bố cacbit, có lớp thoát cacbon trên bề mặt hay không, có quá nhiệt khi tôi hay không. Hai con dao cùng mác, cùng độ cứng nhưng khác cấu trúc kim tương có thể khác nhau nhiều về độ dai và tuổi thọ.

3. Máy đo độ cứng Rockwell và Vickers

Máy Rockwell ấn một mũi kim cương vào bề mặt và đo độ sâu vết lõm, cho kết quả HRC. Đây là phép đo độ cứng phổ biến nhất cho dao. Nên đo nhiều điểm để thấy độ cứng có đều không.

Với mép dao mỏng, Rockwell không đo được chính xác. Theo tạp chí Quality Magazine, phòng thí nghiệm đo vi độ cứng Vickers ngay gần mép, với tải rất nhỏ. Mép dao thường cứng trên 700 HV, có thể tới khoảng 1.200 HV. Phép đo này cũng phát hiện mép bị mềm do mài nóng.

4. Máy đo 2D: kích thước, góc, biên dạng

Máy đo 2D, hay máy chiếu biên dạng, chụp ảnh con dao và đo đường kính, lỗ, khoảng cách lỗ, góc vát, biên dạng răng. Đặc biệt hữu ích với dao răng cưa, dao hình, nơi thước kẹp không đo được biên dạng.

5. Máy đo độ phẳng: dao có vênh không

Độ phẳng quyết định mép cắt có chạy thẳng không, nhất là với dao tròn mỏng và dao dài. Dao vênh làm mép cắt dao động, và khi nhiều dao lắp chung trục thì sai số cộng dồn. Đọc thêm bài sai số cộng dồn khi lắp nhiều dao tròn.

6. Máy đo tọa độ CMM: kiểm tra 3D

CMM dùng đầu dò chạm vào nhiều điểm trên chi tiết để dựng lại hình học 3D: độ song song, độ vuông góc, độ đồng tâm, vị trí lỗ. Thường dùng cho dao có hình học phức tạp, dao dài, chi tiết lắp ghép chính xác.

Xưởng có thể tự kiểm tra gì khi nhận dao

• Đo kích thước chính bằng thước kẹp, panme: đường kính, lỗ, độ dày.
• Đặt dao lên mặt bàn phẳng, dùng thước lá kiểm tra khe hở để phát hiện vênh rõ.
• Soi mép bằng kính lúp: tìm vết mẻ, bavia, vết mài cháy màu vàng, xanh.
• So sánh với dao cũ đạt chất lượng: góc vát, biên dạng răng, vị trí lỗ.
• Ghi lại tuổi thọ thực tế của từng lô dao để so sánh nhà cung cấp theo dữ liệu.

Khi đặt dao tròn SKD11, dao thép gió HSS hay dao tròn hợp kim carbide qua DTS, anh chị có thể hỏi kết quả đo độ cứng và kích thước của lô dao. Để hiểu thêm về con số độ cứng trên báo giá, xem bài đọc thông số dao cho đúng.

Liên hệ DTS

Khách ở TP HCM, Bình Dương, Đồng Nai được kỹ thuật DTS đến đo dao tận nơi miễn phí. Khách ở Hải Phòng, Bắc Giang, Quảng Ngãi hay Bà Rịa - Vũng Tàu có thể gửi dao về để được kiểm tra, tư vấn.